27 NUMMER 3 - JUNI 2026 ENERGIETRANSITIE Over DNA in de Bouw Alle kennis en techniek zijn beschikbaar om duurzame gezonde gebouwen te maken zonder behoefte aan fossiele energie én betaalbaar. Dat is de overtuiging van DNA in de Bouw (‘De Nieuwe Aanpak’), die met projecten, kennisontwikkeling en kennisdeling innovatie in de bouw- en installatiesector wil aanjagen. Op die manier neemt de vereniging het voortouw op weg naar een energieneutrale samenleving. DNA in de Bouw startte in 2012 in de regio Arnhem-Nijmegen. Inmiddels heeft de vereniging honderd leden in het hele land: mkb-ondernemers in de duurzame bouw die elkaar weten te vinden voor samenwerking in eigen projecten en gezamenlijk (internationale) projecten initiëren en uitvoeren. Op dnaindebouw.nl/lowtech-congres vind je meer informatie en kun je de presentaties van alle deskundigen tijdens het Lowtech Congres 2026 in Houten nog eens teruglezen. die voor het eerst werd geïntroduceerd in 2012, heeft tot op heden al veel effect gehad: van 2012 tot 2023 is het energiegebruik in de EU met 29% verlaagd. Het doel van de EPBD is een emissievrije gebouwenvoorraad in 2050, met tussentijdse doelen en eisen. Deze aanvankelijk in 2002 geïntroduceerde richtlijn heeft ook al effect: in 2023 zijn naar schatting bijna 1,4 miljoen isolatiemaatregelen getroffen, waarvan ruim 900.000 in koopwoningen en ruim 400.000 in huurwoningen. In 2022 waren dit 1,2 miljoen maatregelen. Onderdeel van de EPBD en op korte termijn relevant voor de bouwkolom, is de Zero Emission Buildings (ZEB)-norm. Conform ZEB moeten alle nieuwe gebouwen emissievrij zijn. Dit geldt per 1 januari 2028 voor nieuwe gebouwen in eigendom van overheidsinstanties en per 1 januari 2030 voor alle nieuwe gebouwen. Nederland werkt momenteel aan de vertaling van de richtlijn naar nationaal beleid. Zo zullen er vanaf 2030 nieuwe ZEB-eisen gaan gelden voor nieuwbouw. Deze komen in de plaats van de huidige BENG-eisen (Bijna Energieneutrale Gebouwen) uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). In 2030 wordt ook een nieuwe bepalingsmethode geïntroduceerd voor zowel de energieprestatie van een gebouw als de CO2-impact van de materialen. Verder komen er nieuwe eisen aan energielabels, zonne-energie in en op gebouwen en eisen ten aanzien van duurzame mobiliteit, bijvoorbeeld rond de laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. ZEB zal ook impact hebben op de bestaande bouw. Momenteel wordt er gewerkt aan een toekomstvastniveau voor 2050 voor de bestaande utiliteitsbouw en woningen. Bij woningen wordt uitgegaan van de Standaard voor woningisolatie (warmtebehoefte) en aardgasvrij. Voor utiliteitsbouw geldt: in lijn met de renovatiestandaard, mits het niveau wordt behaald zonder overcapaciteit van zonnepanelen en aardgasvrij. LOWTECH INSTALLEREN: ANDERE MINDSET Misschien wel de meest confronterende bijdrage kwam van Carl Peter Goossen van Bouwnext. Volgens hem ligt de oorzaak van overdimensionering vaak niet in regelgeving, maar in aannames. Installaties worden ontworpen op extreem onwaarschijnlijke scenario’s, zoals langdurige strenge kou, volledige afhankelijkheid van systemen en een diep wantrouwen in de bouwkundige kwaliteit van woningen. Dat leidt keer op keer tot zware installaties en hoge kosten, terwijl de passiefhuispraktijk (waarbij wordt gezorgd voor een stabiel binnenklimaat met minimale energiebehoefte) laat zien dat een goed ontworpen en uitgevoerde woning met zeer beperkte vermogens comfortabel te verwarmen is, vaak rond de 10 W/m². Warmte van mensen, apparaten en de zon is vaak al voldoende. Een belangrijk detail: in het Bbl staat niets over het aanbrengen, distributie of opwekking van verwarming of koeling. Hierin staat alleen dat er bepaalde temperaturen moeten worden behaald. Er is dus meer ruimte dan vaak wordt gedacht. Lowtech bouwen vraagt daarom om lef: durven vertrouwen op bouwkundige kwaliteit en bewuste keuzes maken voor comfort, eenvoud en betaalbaarheid, in plaats van zekerheid stapelen met techniek. Met andere woorden, een lowtech installatie vraagt een andere mindset om de transitie naar duurzaamheid in de gebouwde omgeving daadwerkelijk te kunnen gaan maken. Volgens Goossen moet bij deze transitie aan talloze knoppen worden gedraaid: gebruikmaken van hernieuwbare grondstoffen, circulair geconstrueerd en gebouwd C2C, energieneutraal of zelfs -leverend, minimale stikstofuitstoot, biobased materialen, natuurinclusief, betaalbaar en sociaal duurzaam. RICHTING TOEKOMSTBESTENDIGE BOUW Het Lowtech Congres 2026 maakte duidelijk dat alle kennis en technieken al beschikbaar zijn om duurzame, gezonde en betaalbare gebouwen te realiseren zonder fossiele energie. Wat hiervoor met name nodig is, is de wil om anders te denken en samen te werken over de disciplines heen. DNA in de Bouw liet met dit congres zien hoe kennisdeling en praktijkervaring de transitie daadwerkelijk kunnen versnellen. De deelnemers gingen naar huis met meer dan inspiratie alleen: met concrete handvatten, hernieuwd vertrouwen en het besef dat eenvoud vaak de meest krachtige innovatie is. Minder techniek, meer effect - het is een realistisch en hoopvol perspectief voor de hele bouwkolom. Carl Peter Goossen van Bouwnext (links): “Installaties worden ontworpen op extreem onwaarschijnlijke scenario’s, zoals langdurige strenge kou, volledige afhankelijkheid van systemen en een diep wantrouwen in de bouwkundige kwaliteit van woningen.” Naast hem Jan-Willem van de Groep van Building Balance. Carl Peter Goossen van Bouwnext: “Lowtech bouwen vraagt om lef: durven vertrouwen op bouwkundige kwaliteit en bewuste keuzes maken voor comfort, eenvoud en betaalbaarheid, in plaats van zekerheid stapelen met techniek.” Foto: Bouwnext.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=