PLATFORM VOOR HEEL BOUWEND NEDERLAND 26 Lowtech bouwen: grip op netcongestie, kosten en regelgeving Op 26 maart kwamen meer dan driehonderd professionals uit de bouwkolom samen tijdens het Lowtech Congres 2026 van DNA in de Bouw. De rode draad van de dag: de oplossingen voor veel actuele bouwproblemen liggen niet in steeds complexere installaties. Nee, het gaat juist om eenvoud, bouwkundige kwaliteit en slimme keuzes aan de voorkant. Daarmee biedt lowtech bouwen een praktisch antwoord op netcongestie, stijgende kosten en strengere eisen. TEKST: DENNIS DERKSEN, DENNIS DERKSEN TEKSTPRODUCTIES De context is herkenbaar voor veel mensen uit de bouw. Netcapaciteit is schaars, energieprijzen zijn onvoorspelbaar en projecten lopen vast op aansluitingen die jaren op zich laten wachten. Tegelijkertijd blijft de vraag naar comfortabele, gezonde en energiezuinige gebouwen onverminderd hoog. Tijdens het Lowtech Congres in Expo Houten werd duidelijk dat lowtech bouwen precies in dat spanningsveld zijn kracht laat zien. Door de energievraag drastisch te verlagen, is simpelweg minder techniek nodig. Dat maakt gebouwen robuuster, betaalbaarder en beter voorbereid op de toekomst. PRAKTIJKOPLOSSINGEN Met bijdragen van meer dan twintig sprekers bood het congres een rijk en gevarieerd programma. Koplopers uit de praktijk deelden openhartig hun ervaringen, onderbouwd met data, meetresultaten en concrete lessen uit gerealiseerde projecten. Geen abstracte theorie, maar direct toepasbare kennis waar bezoekers direct mee verder kunnen. Tijdens de presentaties werd onder meer duidelijk hoe ventilatie veel beter kan worden afgestemd op het werkelijke gebruik van gebouwen. Hierdoor worden ongezonde CO₂-niveaus en overdimensionering voorkomen. Daarnaast was er veel aandacht voor luchtstromen, warmteconcepten en nieuwe inzichten uit grootschalig onderzoek naar infraroodverwarming in de sociale huursector. Ventilatieoplossingen voor renovatie van zowel hoogbouw als grondgebonden woningen kwamen uitgebreid aan bod, inclusief eerlijke reflecties op keuzes die in de praktijk goed werken - en keuzes die dat juist niet doen. Aan bod kwam daarnaast ‘de duurzaamste B&B van Tilburg’, een project waarin low tech en biobased oplossingen samenkomen. Maar ook het eerste gecertificeerde ‘passiefhuisproject’ van een woningcorporatie in Nederland. Volgens de principes van passief bouwen, met een goed geïsoleerde en luchtdichte gebouwschil, energieleverende ramen, balansventilatie en een compact ontwerp, blijft de warmte in de winter binnen en in de zomer juist buiten. Zo ontstaat een stabiel en gezond binnenklimaat in alle seizoenen. BOUWEN ONDANKS NETCONGESTIE Een belangrijk thema tijdens het congres was netbewust bouwen. Netcongestie is vanwege de verregaande elektrificatie in ons land voor veel projecten een directe blokkade. De gevolgen van het overvolle stroomnet zijn talrijk, zoals te hoge of lage spanningen, stroomstoringen door overbelasting en het niet kunnen krijgen van een netaansluiting. Kees Jan Steenbergen van SensorX liet zien dat wachten op netverzwaring niet altijd nodig is. In plaats daarvan ontwikkelt het bedrijf systemen die piekbelasting verminderen, lokale energievoorziening stabiel houden en projecten toch mogelijk maken. Geen toekomstmuziek, maar direct toepasbare oplossingen die in de praktijk al werken. Aan de hand van concrete cases toonde Steenbergen hoe woningen, appartementencomplexen en kleinere bedrijven functioneren met een veel lagere netbelasting dan gebruikelijk. Zoals appartementen die dankzij een compact off grid basissysteem nog maar 10A per woning nodig hebben. Of een woning met werkplaats die met een batterijcontainer en zonnepanelen een stabiele 3×25A en 40A voorziening krijgt, zonder dat het net verzwaard hoeft te worden. Ook lichtte hij de ontwikkeling van het Victron Microgrid toe: een innovatieve manier om meerdere woningen of bedrijven één gedeelde aansluiting of energiebron te laten gebruiken. Zijn presentatie bood inzicht in oplossingen die nu al helpen om projecten door te laten gaan, zelfs in gebieden waar het net op slot zit. NETBEWUSTE ENERGIECONCEPTEN Netbewuste nieuwbouw betreft alle maatregelen die een ontwikkelaar, bouwer en/of installateur tijdens de ontwerp- en realisatiefase van woningen kan nemen, met als doel om de impact op de transportcapaciteit van het stroomnet te beperken. Om de woningbouwproductie op gang te houden, is deze aanpak cruciaal. Peter Paul Smoor van Núna Energy lichtte de Handreiking netbewuste energieconcepten voor nieuwbouwwoningen toe, ontwikkeld in opdracht van onder meer Bouwend Nederland en Techniek Nederland. Deze handreiking biedt overheden, netbeheerders, ontwikkelaars en andere betrokkenen inzicht in maatregelen en kosten om de piekbelasting van nieuwbouwwoningen te verlagen. Met deze maatregelen wordt de schaarse netcapaciteit optimaal benut en kunnen meer woningbouwprojecten doorgang vinden. De energieconcepten zijn overzichtelijk weergegeven in de vorm van drie menukaarten die per concept inzicht geven in de bandbreedte in de piekbelasting en stichtingskosten. In de handreiking wordt gebruik gemaakt van bestaande technieken die al worden toegepast in de nieuwbouw. Door het slim combineren hiervan kunnen er flinke stappen worden gezet. De handreiking is opgesteld naar aanleiding van Woontopafspraak 10a waarin afspraken gemaakt zijn om netbewust bouwen te stimuleren. Voor netbewuste nieuwbouw zijn naast energieconcepten ook andere aspecten zoals stedenbouw, stuurbaarheid en mobiliteit belangrijk. De handreiking dient als bouwsteen voor het geheel. ZERO EMISSION BUILDINGS Namens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland ging Joost Hartlief in op de Europese richtlijnen Energie-efficiëntie (EED) en Energieprestatie van Gebouwen (EPBD), die beide dit jaar in werking treden. Het doel van de EED is het verminderen van het energiegebruik in de Europese Unie. Deze richtlijn, Lowtech Congres 2026 van DNA in de Bouw: lowtech bouwen biedt een praktisch antwoord op netcongestie, stijgende kosten en strengere eisen. Foto: DNA in de Bouw. SensorX ontwikkelt systemen die piekbelasting verminderen, lokale energievoorziening stabiel houden en projecten toch mogelijk maken. Foto: SensorX. De Handreiking netbewuste energieconcepten voor nieuwbouwwoningen biedt overheden, netbeheerders, ontwikkelaars en andere betrokkenen inzicht in maatregelen en kosten om de piekbelasting van nieuwbouwwoningen te verlagen. Foto: DNA in de Bouw.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=