5 NUMMER 12 - DECEMBER 2025 ACTUEEL COLUMN JOHAN OLTVOORT Drie jaar heb ik de belevenissen van een betonboer op papier mogen stellen. Verhalen over reizen, boeken die ik gelezen heb, technieken van vroeger en nu en vooral veel prefab met beton als mijn voorkeur. In het jaar 2025 hebben we veel afscheid genomen. Collega’s die een andere baan prefereerden, een naaste collega die ernstig ziek werd en overleden is. Fabrikanten die zeggen te gaan stoppen met een product of een volledige productie. Dat hakt er best wel in. Gelukkig komt na het afscheid ook vaak weer iets nieuws. Een nieuwe collega, een nieuwe producent met ook voor ons nieuwe producten, een nieuw voorjaar, een nieuw jaar en waarschijnlijk ook een nieuw kabinet met een sterke visie op bouwen. Hoewel de trend in de politiek naar conservatief wijst en dat is vaak ook de gemakkelijkste weg. Dat is wat we altijd deden, dat we kenden en wat de minste verrassingen in petto had. Toch loopt die weg dood. Stilstand is achteruitgang. WE MOETEN VOORUIT Voor de betonbranche geldt dat we vooruit moeten. Stappen zetten om het CO2 wat in de keten geproduceerd wordt te minimaliseren. Zand, grind en andere toeslagstoffen dienen als waardevolle grondstoffen te worden gezien, die ook hun waarde behouden of in waarde vermeerderen. Inzetten op hergebruik van producten, zoals vloeren en wanden. Blijven zoeken optimalisatie van producten en diensten. Dat hebben we als Olbecon ook afgelopen jaar gedaan. We hebben een hal gebouwd met een prefab fundatie en begane grondvloer. Een staalconstructie die slim in elkaar is gezet en volledig weer te demonteren is. Wanden waarop mos groeit. Voor het eerst iets gebouwd volgens de nieuwe regelgeving van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Veel ervaring opgedaan in prefab wanden, balkons, trappen en fundaties. Niet altijd de gemakkelijke weg, maar wel heel leerzaam voor mij en voor ons team. Ik ben dan ook heel blij dat we datgene wat we gekregen hebben in materie en kennis mogen delen met de voedselbank in Lochem. En voor geïnteresseerden in de bouw is het een inspiratie centrum. De opening daarvan was een hoogtepunt in september. Voor volgend jaar gaan we samen met de redactie van BouwTotaal iets nieuws bedenken om de bouwbranche te voorzien van informatie, kennis en nieuwe inzichten op het gebied van prefab bouwen. Rest mij niets anders dan iedereen een gelukkig en voorspoedig 2026 toe te wensen. Johan Oltvoort Directeur Olbecon en Olcas Johan geeft maandelijks in BouwTotaal zijn visie op de rol van prefab in de bouw. Naar een nieuw begin Opening voedselbank in Lochem bij het inspiratiecentrum prefab circulair bouwen. Vanaf 1 januari 2026 GACS-verplichting De regels voor duurzaam gebouwbeheer veranderen snel. Vanaf 1 januari 2026 krijgen veel bedrijven in Nederland te maken met een nieuwe verplichting: het Gebouwautomatiserings- en Controlesysteem, oftewel GACS. Wat houdt deze verplichting precies in, waarom wordt dit belangrijk en wat betekent het voor jouw organisatie? GACS is een softwaresysteem dat gebouwinstallaties (zoals verwarming, koeling en ventilatie) monitort en aanstuurt. Ronald Remijn is manager energiemonitoring bij Veolia Nederland, dat bedrijven helpt hun duurzaamheidsdoelen te realiseren. Hij legt uit: “Een GACS bestaat uit twee systemen: een gebouwbeheersysteem en een energiemonitoringssysteem. Deze twee systemen werken samen door data over energiegebruik en prestaties van installaties te verzamelen en te analyseren, en op basis hiervan de verwarming en koeling automatisch aan te passen. Zo zorgt een GACS voor een optimalisatie van het energiegebruik en onderhoud van een gebouw, wat leidt tot verlaging van de kosten en een verhoging van het comfort.” WAAROM WORDT EEN GACS VERPLICHT? De invoering van de GACS-verplichting is een aantal jaar geleden vastgelegd als onderdeel van Europese regelgeving (EPBD-III). Het doel van de verplichting is om bedrijfsgebouwen energie-efficiënter te maken en het energiegebruik in grote panden terug te dringen. Op die manier draagt de maatregel bij aan de Europese klimaatdoelstellingen en de vermindering van CO2-uitstoot. “Gebouweigenaren moeten vóór 2026 een GACS laten installeren als hun nominaal vermogen voor koeling of verwarming meer dan 290 kW is. In 2030 wordt deze regelgeving uitgebreid naar de EPBD IV, dan geldt de verplichting bij gebouwen vanaf 70 kW”, zegt Remijn. BIJ DE INGANG VAN DE GACSVERPLICHTING ZIJN ER DRIE KERNVERPLICHTINGEN: 1. De GACS moet het energiegebruik continu meten en analyseren. 2. Gebouweigenaren moeten via het GACS rendementsverliezen signaleren, aanbevelingen doen voor verbeteringen en deze vervolgens doorvoeren. 3. Alle systemen in een gebouw moeten met elkaar kunnen communiceren, ongeacht merk, leverancier of type installatie (interoperabiliteit). De kosten van het installeren van energiebesparende maatregelen zijn grotendeels voor eigen rekening, maar bedrijven kunnen voor veel maatregelen subsidie aanvragen zoals de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) of Energie-investeringsaftrek (EIA) subsidie. Bovendien zorgt een GACS vaak voor een aanzienlijk lager energiegebruik, waardoor het zichzelf terugverdiend. VOORDELEN VAN GACS Hoewel de verplichting als een extra investering voelt, biedt een goed werkend GACS veel voordelen: energiebesparing, comfortverbetering, langere levensduur van installaties, efficiënt onderhoud, vrijstelling van keuringen (Gebouwen met een GACS zijn vrijgesteld van vierjaarlijkse Scope 14-keuring) en ondersteuning bij duurzaamheidsrapportages. STAPPENPLAN: ZO VOLDOE JE AAN GACS WETGEVING • Stap 1: Inventariseer je gebouwen. Breng in kaart welke gebouwen onder de verplichting vallen. Heb je een bedrijfspand met een verwarmings- of airco-installatie van 290 kW of meer? Dan moet je nog vóór eind 2025 actie ondernemen. • Stap 2: Voer een nulmeting uit. Analyseer de huidige staat van je gebouwbeheersystemen. Zijn er al systemen actief? Wordt energiegebruik automatisch gemeten? Hoe goed werken installaties al samen? • Stap 3: Bepaal je GACS-classificatie (A tot D). Laat een onafhankelijke adviseur je gebouw classificeren volgens de NEN-ENISO 52120-norm. • Stap 4: Implementeer een geschikt systeem. Kies een GACS-oplossing die voldoet aan de technische eisen. Zorg voor realtime monitoring, automatische bijsturing en compatibiliteit met andere systemen. • Stap 5: Inspectie. Een inspectie door een onafhankelijke partij helpt je om aan te tonen dat je voldoet aan de wetgeving. Remijn benadrukt dat organisaties niet alleen naar de korte termijn moeten kijken: “Maak een stappenplan en inventariseer je apparatuur: wat is aanwezig, wat is aan vervanging toe en waar ligt onnodig hoog energiegebruik? Op basis daarvan kun je gericht investeren en een meerjarenbudget opstellen. Door nu stappen te zetten, voldoen organisaties niet alleen tijdig aan de wettelijke GACS-verplichting, maar profiteren ze ook van meer inzicht, lagere energiekosten en een duurzamer gebouwbeheer.” Foto: Frank de Groot.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=