PLATFORM VOOR HEEL BOUWEND NEDERLAND 28 Uitdagingen in metselwerk Aan de Hoogte Kadijk in Amsterdam, direct aan het water en op korte afstand van Artis, is een kleinschalig woongebouw met slechts vijf exclusieve appartementen en één bedrijfsruimte opgeleverd. Wat opvalt is het industriële ontwerp dat aansluit bij omliggende panden. De vele gemetselde penanten en diepe neggen vormden een enorme uitdaging voor de aannemer. Vandersanden bedacht unieke prefab oplossingen. TEKST: ING. FRANK DE GROOT BEELD: VANDERSANDEN Aan het Entrepodok met historische brug en aan de overzijde een oude scheepswerf (nu in gebruik door een rederij), is appartementengebouw HK145 opgeleverd. Het woongebouw heeft drie bouwlagen met slechts vijf exclusieve appartementen en één bedrijfsruimte. De bedrijfsruimte betreft een werkplaats/werf met watergebonden activiteiten, onderdeel van de historische werfstructuur aan de Hoogte Kadijk. Het fraaie industriële ontwerp van & prast & hooft uit Amsterdam is gerealiseerd door HBB Bouw uit Heemstede. “Het gebouw kenmerkt zich door de gemetselde penanten en hoekkolommen, neggen en lateien. Daarbij zijn de penanten en hoekkolommen uitgevoerd in staand metselwerk en komen de cijfers 1, 4 en 5 in reliëf terug in de voorgevel. Het bouwbedrijf wilde al die complexe details zelf niet uitvoeren. Toen die vraag bij mij kwam, kon ik geen nee zeggen. Daarop heb ik enkele prefab oplossingen bedacht”, aldus Marcel Ruben, Manager Offsite Facade Elements bij Vandersanden. HOOFDKENMERKEN Het appartementengebouw heeft een draagconstructie van kalkzandsteen en breedplaatvloeren. Voor het metselwerk is gekozen voor de antraciet-zwartkleurige Morvan Wasserstrich baksteen van Vandersanden. Door de toepassing van de Wasserstrich techniek krijgen de zichtvlakken van de gevelsteen een generfd en onbezand uitzicht. De raamdorpelstenen zijn van blauwe hardsteen. Alle penanten, hoekkolommen en lateien zijn door Vandersanden prefab aangeleverd. Het overige vlakke metselwerk is ter plaatse uitgevoerd. Zelfs de uitstekende grote cijfers op de gevel van de drie woonlagen zijn ter plaatse gemetseld. Maar daarvoor moest wel een zeer ervaren metselaar worden ingezet. Tussen het naastgelegen pand en HK145 ligt nog een smalle buitenruimte. De gevel is hier zacht wit gepleisterd, zodat de tussenruimte wat ruimtelijker oogt. Het pleisterwerk is aangebracht op vuil metselwerk. Aan de achterzijde bevinden zich op de begane grond twee grote draaideuren die toegang geven tot de werkplaats. PREFAB PENANTEN “De uitstekende penanten en hoekkolommen zijn voorzien van staand metselwerk met verticaal geplaatste stenen. Hierbij zijn de stenen onderling en tegen plaatmateriaal van Rockpanel verlijmd. Het plaatmateriaal is aan de achterzijde voorzien van een verzinkte staalconstructie, waarmee de prefab elementen tegen de gevel worden bevestigd. Deze gehele constructie is door een extern bureau ook doorgerekend op wind- en drukbelasting”, zegt Marcel. Bij de hoekkolommen staan twee platen haaks op elkaar, verbonden via een stalen hoekprofiel. Bij de penanten is er sprake van één plaat. De kolommen en penanten hebben een breedte van zeven staande stenen. Marcel: “De middelste strook ligt terug, door hier een klisklezoor (in lengterichting verticaal doorgezaagde baksteen, red.) te plaatsen. Bij de hoekkolommen zitten er ook klisklezoren op de buitenhoek (zie foto’s). Er zijn maar weinig metselaars die dergelijke metselverbanden in het werk kunnen maken.” PREFAB LATEIEN Bijzonder zijn ook de lateien boven de ramen, met een negge van anderhalve steen. Hierbij zijn de stenen haaks op de gevel, naast elkaar tegen een staalprofiel gelijmd. Dit staalprofiel is met stalen consoles tegen het binnenspouwblad bevestigd. Het doorgaande metselwerk steunt ook af op het staalprofiel. Bij de lateien aan de achterzijde liggen de stenen wel evenwijdig aan de overige gevelstenen. Een knap staaltje prefab metselwerk dus. Marcel: “De aannemer vond het wel jammer dat de prefab lateien in de gepleisterde gevel uit beeld zijn verdwenen. Hier had men achteraf gewoon kunnen kiezen voor traditionele lateien.” Alle prefab elementen zijn door Vandersanden in Maasmechelen op maat gemaakt. Marcel: “De maximale lengte van de prefab elementen voor penanten en hoekkolommen was hier 3,5 meter, omwille van logistiek en montage. We kunnen zonder meerprijs iedere gewenste lengte leveren. We werken namelijk niet met dure mallen, waardoor onze prefab werkwijze geen repetitie nodig heeft om economisch haalbaar te zijn. Deze mogelijkheid sluit goed aan bij een toenemende vraag naar historiserende gevels met reliëf in metselwerk. Vakmensen hebben we bijna niet meer of het metselwerk wordt te duur. Dan zijn onze prefab oplossingen een uitkomst!” LOGISTIEKE UITDAGING Bouwen in binnenstedelijk gebied is tegenwoordig steeds meer een uitdaging door ruimtegebrek en strenge eisen aan de CO2-uitstoot van materieel. “We hebben de prefab delen met een lichte vrachtwagen van maximaal 7,5 ton aangeleverd. Daarmee mag je nog dit deel van de Amsterdamse binnenstad in. Maar dan wel tussen 7.00 en 19.00 uur. De eerste levering stond al om 6.30 uur aan de rand van de binnenstad, maar die moest een half uur wachten. Anders heb je direct omwonenden aan de lijn.” Marcel: “Vanwege de restricties in transport zijn alle stenen vanaf een bouwhub aan de rand van de stad, met een elektrische boot naar de bouwplaats vervoerd. Ook de bouwkeet staat op een ponton in het water. Weet je wat ook bijzonder was? Op dit project ontmoette ik eindelijk eens een vrouwelijke uitvoerder. Een bijzonder project dus op meerdere fronten!” Artist impression van HK145, met historiserende gevel met complex metselwerk. Voorgevel met penanten, hoekkolommen en lateien. Prefab hoekkolom. Prefab penant. Prefab latei.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=