13 NUMMER 2 - APRIL 2026 ACTUEEL GGD’en raden gebruik UF-schuim af Door aandacht voor verduurzaming is na-isolatie van woningen sterk in opkomst. In de GGD-praktijk (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) zijn er echter meerdere casussen bekend waarbij na-isolatie met ureumformaldehyde (UF-) schuim leidde tot formaldehyde-uitstoot en/of gezondheidsklachten bij bewoners. Er zijn zelfs incidenten waarbij bewoners met spoed hun huis hebben moeten verlaten na het krijgen van gezondheidsklachten. In de afgelopen jaren hebben zich in de GGD-praktijk meerdere praktijkgevallen voorgedaan met problemen die volgen op na-isolatie met UF-schuim. Denk aan klachten zoals irritatie aan ogen, neus en keel, maar ook hoofdpijn en misselijkheid. In deze casussen werden hoge concentraties formaldehyde gevonden in het binnenmilieu van de woningen. Binnen de Academische Werkplaats Gezonde Leefomgeving (AWGL) is een verkennend onderzoek gedaan. AWGL is een platform waarin GGD’en samen met universiteiten en andere kennisinstellingen onderzoek doen naar vraagstukken van gemeenten op het raakvlak omgeving en gezondheid. Volgens het onderzoek bestaan er richtlijnen voor de branche over voorinspectie voor de beoordeling van de geschiktheid van de woning voor na-isolatie met UF-schuim. Deze richtlijnen zijn volgens de GGD beperkt en verouderd. De richtlijnen werden in de onderzochte casussen niet toegepast of slechts heel beperkt. Er is weinig bekend over oorzaken van hoge concentraties formaldehyde na toepassing van UF-schuim alsook effectieve maatregelen om de concentratie te laten dalen. CONCLUSIES Uit het verkennende onderzoek van de Academische Werkplaats Gezonde Leefomgeving blijkt dat: 1. Na-isolatie met UF-schuim kan leiden tot langdurig (heel) hoge concentraties formaldehyde in woningen. Deze concentraties kunnen acute gezondheidseffecten veroorzaken bij bewoners. 2. In de onderzochte casussen overschreden de gemeten concentraties formaldehyde de wettelijke norm voor formaldehyde uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) ruim. 3. Maatregelen die genomen worden om (langdurige) blootstelling aan te hoge concentraties formaldehyde te voorkomen, bijvoorbeeld tijdelijk verblijf elders, hebben een grote impact op het leven en welzijn van bewoners. 4. Er is nog veel onzekerheid over het veilig toepassen van UF-schuim. Zo is onbekend op welke schaal UF-schuim als na-isolatie wordt toegepast en welke factoren bijdragen aan het ontstaan van hoge concentraties formaldehyde in de woning. Ook is nog weinig bekend over effectieve maatregelen om de concentratie formaldehyde in woningen snel te laten afnemen. De bestaande voorschriften voor toepassing zijn verouderd en lijken niet te beschermen tegen hoge concentraties formaldehyde in woningen. VOORLOPIG NIET TOEPASSEN “We waren verrast dat UF-schuim ook in de jaren ’80 al onder vuur heeft gelegen, en in sommige landen verboden is. Er lijken grote paralellen te zijn in de problematiek, maar helaas zijn er in de tussentijd geen oplossingen voor de problemen gekomen”, zegt Maaike van Zijverden van GGD regio Utrecht. De voor het verkennende onderzoek geïnterviewde technisch deskundigen en GGD-medewerkers zien op dit moment geen mogelijkheden voor het verantwoord toepassen van UF-schuim als na-isolatie. Zij raden het gebruik van UF-schuim af zolang het niet duidelijk is hoe gezondheidseffecten te voorkomen zijn. De GGD GHOR neemt dit advies over. GGD GHOR Nederland is de belangenbehartiger voor de publieke gezondheid en veiligheid in Nederland. Het is de overkoepelende brancheorganisatie van de 25 Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD’en) en Geneeskundige Hulpverleningsorganisaties in de Regio (GHOR). Foto: GGD Leefomgeving. Dubbele vergrijzingsklap voor de bouw Aannemers die hopen dat het personeelstekort tijdelijk is, komen bedrogen uit. Een nieuwe analyse van instroomcijfers (mbo niveau 2/3) versus de pensioenuitstroom (beroepsgroep bouwarbeiders) toont een structureel gat van tienduizenden vakmensen. De uitstroom versnelt ook nog eens, omdat een derde van de zittende vakmensen aangeeft de bouwplaats financieel gezien vroegtijdig te kunnen verlaten. Dat blijkt uit een analyse van CBS-cijfers en recent panelonderzoek onder werkenden in de bouw door VGMbox (online cursussen VCA). De cijfers schetsen een somber beeld voor de capaciteit op de bouwplaats. Om alleen al de natuurlijke vergrijzing van 64.000 oudere vakmensen op te vangen, zijn er jaarlijks ruim 5.300 nieuwe gediplomeerden nodig. De realiteit blijft daar ver bij achter. Hoewel het aantal geslaagden voor mbo-niveau 2 en 3 (richting Bouw & Infra) de laatste jaren steeg naar 3.510 in 2024, is dit structureel te weinig. Gemiddeld studeerden er de afgelopen negen jaar slechts 2.726 vakmensen per jaar af. Zelfs in het gunstigste scenario, waarin iedere gediplomeerde daadwerkelijk de bouw in gaat, ontstaat er de komende twaalf jaar een tekort van ruim 20.000 vakmensen. VROEGTIJDIGE UITVAL ALS VERSNELLER Het feitelijke tekort zal naar verwachting veel eerder en heviger voelbaar zijn. Uit een panelonderzoek in opdracht van VGMbox onder 525 werkenden in de bouw,- transport- en industriesector blijkt dat veel bouwvakkers de officiële pensioengerechtigde leeftijd niet zullen halen: 22% geeft aan het werk fysiek niet vol te kunnen houden tot het pensioen. Nog eens 21% twijfelt hieraan. De animo om eerder te stoppen is groot (63%). Cruciaal is dat een aanzienlijk deel (33%) verwacht dat dit financieel ook daadwerkelijk mogelijk is. Deze groep wordt gesteund door de ‘zwaarwerkregeling’ in de nieuwe cao, die oudere werknemers in de bouw de mogelijkheid biedt om tot drie jaar voor de AOW-leeftijd te stoppen. Dit tegen een bruto uitkering van 2.522,95 euro per maand in 2026. DWEILEN MET DE KRAAN OPEN Paul Bongenaar van VGMbox spreekt van een ‘dubbele vergrijzingsklap’: “Niet alleen gaan er tienduizenden ervaren timmermannen en metselaars met pensioen. Een groot deel vertrekt door de zwaarwerkregeling ook nog eens jaren eerder dan voorheen. Maatschappelijk gezien is dat zeer terecht voor deze zware beroepen, maar operationeel gezien stevenen we af op een infarct. We vragen een steeds kleinere groep jongeren om het werk over te nemen, terwijl de bouwopgave in Nederland alleen maar groeit. De licht stijgende instroom is hoopvol, maar op dit moment dweilen met de kraan open.”
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=