PLATFORM VOOR HEEL BOUWEND NEDERLAND 36 Bouwfouten Bouwkundige blunders BOUWFOUTEN Warmtebeeld patroon op vervuild buitenpleisterwerk Mogelijk is het u al eens opgevallen bij die mooie wit gepleisterde huizen. De eerste jaren blijft het vaak mooi wit, maar dat wil nog wel eens veranderen in de loop van de jaren. Soms groen, soms zwart, soms helemaal vuil en soms grote verschillen per gevel. In dit artikel niet de vraag waarom de gevel vervuild, maar wat de achterliggende reden het vaak bijzondere patroon van die vervuiling kan hebben. TEKST: ING. S. DEN OUDEN BUREAU VOOR BOUWPATHOLOGIE TE MONTFOORT WWW.BOUWPATHOLOGIE.NL Het was bij oplevering een mooi wit gepleisterde aanbouw. Maar de gevel verkleurde en werd steeds schoongemaakt. Maar iedere keer kwam hetzelfde patroon in de vervuiling weer terug. De bewoner was niet verbaasd dat het vervuilde, maar wel hoe. SITUATIE De kinderen het huis uit, tijd voor een verbouwing. De verbouwing betrof een interne vernieuwing en het plaatsen van een grote aanbouw. Met het oog op levensloopbestendigheid waren er hierdoor meer voorzieningen gelijkvloers mogelijk. De aanbouw moest volgens welstand echter duidelijk contrasteren met de bestaande woning. Ook moest er sprake zijn van een plat dak, in plaats van een hellend dak. Hierdoor helaas geen traditioneel metselwerk meer, maar gevelstucwerk. De keuze viel op geïsoleerde houtskeletbouw met houten regels, de noodzakelijke folies, een spouw, een cementvezelplaat en een stucwerk bepleistering. De begane grondvloer werd uitgevoerd met een systeemvloer en de dakconstructie in hout, met isolatie aan de buitenzijde en daarop een dakbedekking. De eerste twee jaar zag de gevel er goed wit uit. Na enkele jaren ontstond er een verkleuring op de gevels: niet op alle gevels en niet overal op de gevel. Na enkele jaren van toename werd de gevel gereinigd. Dit heeft zich zo drie keer herhaald. De bewoners bleven steeds met de vraag zitten waarom de ene plek wel vervuilde en de andere niet. En waarom was er in de vervuiling steeds hetzelfde patroon zichtbaar? Was er dan misschien toch iets verkeerd aan de uitbouw of lag het aan het schoonmaken en moest dat anders of beter? Na jaren piekeren de bouwpatholoog erbij gehaald. ONDERZOEK Naast de ‘hoe’ vraag over de vervuiling waren nog meer zaken bij het onderzoek betrokken. In dit artikel bespreken we alleen het vervuilingsvraagstuk uit het onderzoek. Bij aanvang van het onderzoek zijn de tekeningen ingezien van de tweede vergunningaanvraag voor de aanbouw. Hierbij waren detailtekeningen aanwezig. Na enig vergelijk met de aanbouw bleek al snel dat er alsnog anders was gebouwd. Meer gebouwd naar de wensen van de welstand, de opbouw van de gevels en het dak waren ook heel anders geworden. Tijdens het onderzoek is de vervuiling visueel onderzocht door monstername en vergroting. Zichtbaar was dat de vervuiling een mengeling vormde van algen, schimmels en overige vervuiling. Vervolgens is geconstateerd dat de vervuiling zich op twee gevels voordeed. Niet op de gehele gevel, want ter plaatse van de onverwarmde berging was vrijwel geen vervuiling zichtbaar. Ook was dichter richting het overstek veel minder tot geen sprake van vervuiling. Op de plaatsen van de vervuiling was soms wel en soms geen sterk patroon zichtbaar. Daar waar aan de binnenzijde sprake was van inbouwkasten of dichter bij hoeken, leek er minder patroon in de vervuiling aanwezig maar ook minder vervuiling. THERMISCH ONDERZOEK Tijdens het gebruik van een warmtebeeldcamera blijkt dat het patroon in de vervuiling een sterke overeenkomst vertoont met de warmtebeelden van de gevels. Zo blijkt er vooral ter plaatse van de rachels achter de gevelbeplating minder sprake van vervuiling. Daar waar geen vervuiling aanwezig is tekenen de regels zich niet opvallend zichtbaar af. Wat eveneens opvalt is een warmere strook ter hoogte van de aansluiting van de bovenzijde van de gevels op het dak. Binnen in de aanbouw blijkt sprake van een koudere strook ter plaatse van de aansluiting van de gevels op het dak. Ook blijkt sprake van koudere buitenlucht uit de lichtpunten in het plafond en uit de kiertjes en naadjes tussen wanden en plafond. In de afbeeldingen van het plafond binnen tekenen zich ook de rachels af. Na afloop van het onderzoek liet de bewoner nog enkele foto’s van de vervuiling zien voordat er was gepoogd schoon te maken. Hierop kleurde de verkleuring grotendeels grauw groenig. OORZAAK De oorzaak van de vervuiling is visueel vastgesteld en dat zijn schimmels en algen gecombineerd met vervuiling. De aanbouw is omgeven door groen: bronnen genoeg. De vervuiling was vrijwel uitsluitend aanwezig op de niet tot nauwelijks direct door de zon beschenen zijgevel en achtergevel en alleen de delen die door neerslag nat worden. Schimmels, algen en de vervuiling ontstaan en ontwikkelen zich voornamelijk bij hoge lucht-/oppervlaktevochtigheid in combinatie met beperkt zonlicht en gematigde temperaturen (relatief koel). Ter plaatse van de onverwarmde gevels (de onverwarmde berging) waren de omstandigheden ongunstiger. Ter plaatse van de verwarmde gevels (slaapkamer en keuken) waren de omstandigheden gunstiger. Door het ontbreken van een folie in de aansluiting van de gevels op de dakconstructie en het gebruik van minerale wol als isolatie tussen de balklaag, was sprake van een sterke uitwisseling van warme lucht van binnen met koude lucht van buiten. Dit kan zich vrij verplaatsen door de spouw, tussen de balklaag door en via het plafond naar binnen en omgekeerd. Door deze temperatuur invloed op de achterkant van de gevelbeplating ontstaat een gunstiger klimaat voor de schimmels en algen op de buitenzijde. Ter plaatse van het regelwerk is het temperatuurverloop verschillend van de plaat ertussen. Onder het overstek is de gevel vrijwel nooit vochtig genoeg. Ook niet ideaal voor de ontwikkeling en groei. Het patroon werd dus niet telkens weer zichtbaar door het schoonmaakgedrag, maar door de verschillende omstandigheden op de gevelplaat en daarmee het poreuze stucwerk. Oorzaak van de verschillende omstandigheden zijn de wisselende isolatiewaarden en de wisselende warmteaccumulatie door het regelwerk. De gebrekkige luchtdichtheid zal hierbij een versterkende rol hebben gespeeld. HERSTEL De bewoner was niet voornemens er iets aan te doen op zijn leeftijd. Het advies de gevel opnieuw te laten afwerken (nieuwe beplating en stucwerk), de luchtdichtheid te verbeteren en de afwerking direct te laten impregneren om nieuwe aangroei langer tegen te kunnen gaan, werd aangenomen. De uitvoering werd overgelaten aan de volgende eigenaren van de woning. Iedere keer na schoonmaken komt een hetzelfde patroon in vervuiling terug. Achtergevel. Berging en keuken buiten. Slaapkamer buitenzijde.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=