PLATFORM VOOR HEEL BOUWEND NEDERLAND 12 Op weg naar een CO2- neutrale betonproductie Voor 2050 is het streven om de betonsector volledig klimaatneutraal te maken. Dit betekent dat de netto CO2-uitstoot tegen die tijd nul moet zijn. De sector moet hiervoor nieuwe technieken en processen ontwikkelen. Wat is er al bereikt en welke nieuwe technieken en processen gaan binnenkort de CO2-uitstoot van beton verder terugdringen? We keken samen met Branchevereniging Betonhuis naar de laatste ontwikkelingen. TEKST: ING. FRANK DE GROOT, MET DANK AAN BETONHUIS BEELD: BETONHUIS De betonsector heeft haar CO2-uitstoot in 2023 met 1% ten opzichte van 2022 verminderd. Daarnaast steeg de inzet van circulariteit van 7,2% (2022) naar 7,8% (2023). Dat blijkt uit de resultaten van de Monitoringstool voor de betonsector, met data van 2023, die door Betonhuis op 21 november 2024 tijdens het Beton Event 2024 in de Van Nelle Fabriek Rotterdam zijn gepresenteerd. Tussen 1990 en 2010 is er een daling van 49 kg/m³ in de CO2-emissie van Nederlands beton: van 334 kg/m³ naar 285 kg/m³. Dat komt overeen met een afname van ongeveer 15%. Van 2010 naar 2017 was er echter een stijging naar 299 kg/m³ (Bron: Betonakkoord). Later zien we een lichte daling: • 2022: 267,20 kg/m3 (Bron: Monitoring Betonhuis op basis van massa). • 2023: 266,17 kg/m3 (Bron: Monitoring Betonhuis op basis van massa). BETONAKKOORD Het Betonakkoord is in 2018 ondertekend door diverse partijen uit de betonketen, waaronder publieke en private opdrachtgevers, en bedrijven uit de betonsector zoals betonmortel- en prefableveranciers. Ook organisaties zoals Rijkswaterstaat, ProRail en het Rijksvastgoedbedrijf spelen een belangrijke rol. Sympathisanten zoals Betonhuis ondersteunen de doelstellingen. Het akkoord is in 2023 ten einde gekomen, de opschalingsfase is gestart. De focus ligt nu bij opdrachtgevers die met verschillende markt consultaties duurzaam uitvragen en bij het innovatieloket. Alle instrumenten om te verduurzamen en alle eisen zijn gereed en voor iedereen beschikbaar. Het akkoord richt zich op vier thema’s: CO2-reductie, circulaire economie, innovatie en onderwijs en natuurlijk kapitaal. Het Betonakkoord geeft invulling aan de doelen en de ambities voor de betonketen. Enkele voorbeelden: 30% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990 met een ambitie tot 49% reductie in de keten (landelijke doelstelling Klimaatakkoord). Maar ook in 2030 100% hoogwaardig hergebruik van vrijkomend beton en per direct minimaal 5% van het totale volume toeslagmaterialen vervangen door betonreststromen. Het Betonakkoord geeft ook aan welke partij die doelen en ambities gaat realiseren. Maar hoe moeten de CO2-reducties worden bereikt? Onder andere door het gebruik van alternatieve, CO2-arme cementsoorten, het optimaliseren van productieprocessen en de inzet van secundaire grondstoffen. Daarnaast door efficiënter materiaalgebruik, hergebruik van beton en innovaties in betonmengsels met minder cement. REDUCTIEDOEL VOOR 2050 Voor 2050 is het streven om de betonketen volledig klimaatneutraal te maken. Dit betekent dat de netto CO2-uitstoot tegen die tijd nul moet zijn. De sector moet hiervoor nieuwe technieken en processen ontwikkelen, zoals zelfherstellend beton en het volledig sluiten van kringlopen voor beton en grondstoffen. Naast klimaatneutraliteit is er ook de ambitie om een circulaire bouwsector te realiseren. In 2050 moet beton in Nederland en Europa volledig herbruikbaar zijn en mogen er geen primaire grondstoffen meer verloren gaan. Dit wordt bevestigd door diverse bronnen en de aanpak binnen het Innovatieprogramma Circulair Beton. Dit Innovatieprogramma ondersteunt de doelen van het Betonakkoord en richt zich op het verbeteren van hergebruik en recycling van beton, wat nog steeds een uitdaging blijft in de praktijk. ROADMAPS Twee Roadmaps zijn van belang bij het behalen van de doelstellingen: de Roadmap CO2 Betonindustrie en de Roadmap CO2 Betonakkoord. Deze Roadmaps zijn routekaarten die maatregelen bevatten om de CO2-doelen te halen. De Roadmap CO2 Betonakkoord bestrijkt de gehele betonketen en heeft het Bouwwaardemodel geïntroduceerd, dat helpt ketenpartners inzicht te geven in hun bijdrage aan een circulaire economie. De Roadmap CO2 Betonindustrie richt zich specifiek op de productiefase (A1-A3), met een haalbare CO2-reductie van 30% in 2030 als doelstelling. De werkgroepen, gestart in 2024, werken aan technieken zoals klinkervervanging en geopolymeerbeton. Inmiddels zijn de werkgroepen binnen de Roadmap CO2 Betonindustrie al meerdere keren bij elkaar gekomen. Door 35 deelnemers uit verschillende bedrijven werd waardevolle technische kennis over de belangrijkste handelingsperspectieven voor CO2-reductie gedeeld. Onderwerpen zoals klinkervervanging, korrelpakking en geopolymeerbeton zijn speerpunten waaraan de industrie werkt. CSC-KEURMERK Bij het verder verlagen van de CO2-voetafdruk bij betonproductie speelt het CSC-keurmerk (Concrete Sustainability Council) een grote rol. Dat wereldwijde keurmerk garandeert namelijk de duurzame productie van beton. Betonfabrikanten krijgen het CSC-keurmerk alleen als zij voldoen aan strenge eisen rondom duurzaamheid (duurzame productie), arbeidsveiligheid en deskundigheid. Daarnaast kunnen betonfabrikanten tegenwoordig hun CO2-uitstoot structureel en aantoonbaar verlagen. Zo wordt per betonfabriek de gemiddelde CO2-uitstoot gemeten aan de hand van een monitoringstool. Betonhuis verzorgt in Nederland de uitvoering van CSC-certificering. Het CSC-systeem is van toepassing op alle bedrijven in de betonketen. Voor de certificering wordt gebruik gemaakt van onafhankelijke certificerende instellingen als Kiwa, SGS en SKG-IKOB. Ook het duurzaamheidsverslag, waarvan de gegevens uit de duurzaamheidsmonitor komen, wordt extern door een accountant gecontroleerd. Hiermee is de onafhankelijkheid van de certificering gegarandeerd. Betoncentrales en prefab betonfabrieken kunnen een CSC-certificaat op vier niveaus behalen: brons, zilver, goud en platina. Hoe hoger het certificaat, hoe duurzamer het bedrijf. Ook cement-, slakken- en toeslagleveranciers kunnen een certificaat verkrijgen: het zogenaamde CSC-leverancierscertificaat. Bedrijven vullen zelf hun gegevens in de duurzaamheidsmonitor in. Vervolgens wordt er een onafhankelijke controle uitgevoerd. Daarna wordt pas een certificaat verleend. Monitoring Betonindustrie Om vast te stellen of bedrijven aan de criteria voldoen, is monitoring nodig. Daarom hebben het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, het Betonakkoord en Betonhuis samen een Monitoringstool ontwikkeld. De tool is een gratis applicatie die aansluit op huidige informatiesystemen en die voor alle betonproducenten toegankelijk is. Bedrijven die het CSC-certificaat willen behalen moe- De Verlengde Waalbrug. De brug won de Betonprijs 2015 in de categorie Bruggen en Viaducten.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=