45 NUMMER 3 - JUNI 2026 INNOVATIE & INSPIRATIE Bouwfouten Bouwkundige blunders BOUWFOUTEN ‘De verdwenen tuinmuur’ Soms komt ook de bouwpatholoog voor bijzondere vragen te staan. Voor nieuwbouwprojecten in een bestaande dorpskern moet regelmatig eerst plaats worden gemaakt. Ook zijn er vaak meerdere informatieavonden voor de omwonenden. Zo ook in dit kleine dorpje in het westen van Nederland. De buurman was het echter met enkele zaken niet eens en had tijdens het hele voortraject regelmatig kritische vragen. Alles zou geregeld worden, maar toch ‘verdween’ er een tuinmuur. TEKST: ING. S. DEN OUDEN BUREAU VOOR BOUWPATHOLOGIE TE MONTFOORT WWW.BOUWPATHOLOGIE.NL De oudere man bezat direct naast de nieuwbouwlocatie een woning - geërfd van zijn ouders - en woonde daar naar tevredenheid. De woning was op ‘staal’ gefundeerd. Om het achtererf tot naast de woning was een tuinmuur gemetseld, ook op ‘staal’. Aan de voorgevelzijde was de toegang tot het perceel afgesloten met een houten tuinpoort, die in het metselwerk was gehangen. Deze tuinpoort was aangebracht tussen de eigen woning en de naastliggende ‘te vernieuwen’ woning van de woningbouwvereniging. De woningen zaten als het ware ‘aan elkaar vast’ met het muurtje van de tuinpoort. De tuinmuren waren destijds in de klei gefundeerd, waarbij de fundering bestond uit een vrij oppervlakkig gelegen 2 steens metselwerk voet. De muur zelf was steens zonder zogenoemde ‘steunberen’. Deze muur stond er al van voor zijn geboorte en was nog door zijn ouders zelf gemetseld. BEZWAAR De man had niet zozeer bezwaar tegen de nieuwbouw, maar wel bezwaar tegen het feit dan dit zo dicht bij zijn woning en tuinmuur kwam te staan. Bij zowel de sloop als de bouwwerkzaamheden dacht hij dat de tuinmuur het zeker niet zou overleven. Het metselwerk was al niet te best meer. De nieuwe fundering zou direct naast de tuinmuur komen te liggen, maar dan dieper aangelegd. Met tegenzin en op advies van de gemeente toch bezwaar gemaakt. De woningbouwvereniging beloofde aanpassing van het plan. De muur zou worden gestut tijdens de sloop en nieuwbouw en de fundering zou worden verplaatst. OOK DE TUINPOORT ERUIT Bij aanvang van de sloopwerkzaamheden werd de man ziek en moest langere tijd worden opgenomen in het ziekenhuis. Bij terugkomst bleek de tuinmuur vrijwel geheel verdwenen, de poort gesloopt, zijn pad deels ontgraven en konden meerdere deuren en ramen in zijn woning niet meer goed open en dicht. De aannemer kwam met het verhaal dat de tuinmuur was omgewaaid tijdens de werkzaamheden. De poort? Die moest wel weg om voldoende ruim te kunnen ontgraven. Anders kon de funderingsbekisting niet worden geplaatst. De oudere man was het met deze situatie geheel niet eens. Ook waren er geen materialen of andere sporen in de tuin zichtbaar van stutten. Wel waren er ontgravingen zichtbaar vrijwel op de plaats van de oude tuinmuur tot vlak bij zijn woning. Tijd om de rechtsbijstand in te schakelen. ONDERZOEK Nadat de nodige aanschrijvingen waren gedaan naar de aannemer en woningbouwvereniging werd een bouwpatholoog ingeschakeld om de schade te beoordelen en de oorzaak te achterhalen. Van de woning was een nulopname gemaakt. Uit de nulopname bleek geen klemmende deur of raam. Bij de opname tijdens het onderzoek bleek dit zeker wel het geval. Ook bleek sprake van ontgraving tot dicht naast de woning, op het perceel van de man. Uit de richting, het verloop en de vorm van de scheurvorming was af te leiden dat de fundering onder de zijgevel van de woning en de achteruitbouw was gezakt. Deze had een verplaatsing richting de ontgraving gedaan. De kozijnen waren vervormd en de muren vertoonden scheuren. Op de plek van de tuinmuur was alleen nog geroerde grond zichtbaar. Geen puin, geen teken van stutten of anderszins. Het deel van de tuinmuur aan de achterzijde van het perceel stond er nog. Over enkele meters lag een nieuwe fundering op de plaats van een deel van de verdwenen tuinmuur. Niets meer van te zien dus, slechts enige restanten in de geroerde grond. DOSSIER Gevraagd is naar foto’s die zijn gemaakt tijdens de sloopwerkzaamheden. Die bleek de aannemer niet te hebben. Ook de woningbouwvereniging bleek deze niet meer te hebben. Na enige navraag door de oude man bleek enig fotomateriaal beschikbaar uit een plaatselijke krant. Op dit fotomateriaal blijkt de tuinmuur al tijdens de sloop verwijderd en is de kraan juist voornemens om ook de tuinpoort beet te pakken. OORZAAK De oorzaken van de klemmende deuren en de scheurvorming in de woning waren met de hoogst haalbare zekerheid de sloop, ontgraving en nieuwbouwwerkzaamheden. Dat was vast te stellen uit het fotomateriaal van de voor- en na-opname. Dit geldt ook voor de verzakking in de fundering van de woning. Of wind de oorzaak was van het verloren gaan van de tuinmuur lijkt niet aannemelijk. Op het wat onduidelijk fotomateriaal van de sloopwerkzaamheden blijkt een groot deel van de tuinmuur al weg. Tijdens de opname gedurende de nieuwbouw (fundering en begane grondvloer) blijkt een deel van de nieuwe fundering op de plaats van de oude tuinmuur te liggen. Aannemelijk is dus dat de tuinmuur tijdens de sloopwerkzaamheden is verwijderd om het plaatsen van de nieuwe fundering mogelijk te maken. HERSTEL De ontgraving is enkele dagen na de opname weer aangevuld en de fundering daarmee weer zo veel als mogelijk gestabiliseerd. De oude man heeft de belofte van een geheel nieuwe metselwerk tuinmuur gekregen. De scheurvorming in de woning is in de dragende wanden met zogenoemde ‘wokkels’ (metselwerk voegwapening) hersteld. De deuren en ramen zijn weer gangbaar gemaakt door deze te vervangen en pad te maken. Voor de afwerking in de woning is een geldbedrag overgemaakt als tegemoetkoming in de kosten voor herstel. Dit vanwege de aftrek ‘nieuw voor oud’. Op de achtergrond (achter het hek) is nog een deel van de tuinmuur te zien. De oude tuinmuur. Bekisting op de plaats van de oude tuinmuur. Klemmende binnendeur. Scheurvorming in de fundering.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=